👌 Hãy dừng ngay việc cho con uống Canxi hay kháng sinh bừa bãi. Quá nhiều kinh nghiệm truyền miệng sai lầm làm hại chính con trẻ. Đọc để #Làm_mẹ_thông_thái
👉 Chia sẻ kiến thức về những sai lầm trong việc bổ sung Canxi ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ và lý giải về những kinh nghiệm truyền miệng kiểu như “Để mồ hôi thấm ngược vào cơ thể sẽ gây cảm lạnh hay viêm phổi” hoặc vì sao việc dùng kháng sinh và kê kháng sinh vô tội vạ của các mẹ và các bs cho con khiến con càng thườg xuyên mắc các bệnh nhiễm khuẩn; rồi cả về thói quen tắm nắng hàng ngày cho bé. Hãy bỏ chút thời gian đọc để có kiến thức đúng trong chăm sóc bé nhé.
💏 Nói thêm rằg đây là những kiến thức thường thức chứ chả phải cao siêu gì mà hầu hết tất cả các nền y học nước ngoài áp dụng, chỉ có VN vì nhiều nguyên nhân mà bao nhiêu năm nay đc truyền miệng nhau (kể cả từ các bác sĩ) những cái quá ư là vô lý,chỉ khổ bố mẹ ông bà và chính con cháu mình.
1️⃣Sai lầm số 1: Em bé sơ sinh vặn mình nhiều và hay giật mình nên được chẩn đoán là thiếu Canxi.
Điều này chắc chắn không đúng rồi. Vặn mình là 1 biểu hiện hoàn toàn bình thường ở trẻ sơ sinh. Khi bé mới sinh ra, não của bé chưa phát triển hoàn chỉnh nên chúng chưa kiểm soát được tay chân và thân mình của chúng. Vì vậy nên những bộ phận đó cử động “vô tổ chức” hay “không kiểm soát”, do đó ba mẹ bé rất lo lắng không biết nó có khó chịu gì không. Và khi đi khám định kỳ, phụ huynh được cho đem về thuốc bổ sung Canxi với chẩn đoán”thiếu Canxi”. Những thuốc này là thừa đối với bé thậm chí thừa Canxi còn dẫn đến suy gan, suy thận ở trẻ nhỏ.
♐ Não của bé sẽ phát triển dần dần theo hướng kiểm soát từ đầu đến chân. Vì vậy, đến khoảng 4 tháng tuổi là đa số các bé kiểm soát được thân mình (nên bé có thể sẽ lật được) và hết vặn vẹo mình.♐ Nói về sự phát triển não bộ của trẻ em, không có bé nào phát triển giống bé nào cả, tuy chiều hướng phát triển của não là tương đối giống nhau. Có nghĩa là về mặt vận động thì não bé sẽ phát triển dần dần (giống như trái cây chín dần) theo hướng kiểm soát từ trên đầu xuống dưới chân. Vì vậy nên những kiểm soát đầu tiên sẽ là kiểm soát cổ (bé sẽ nhấc đầu lên khi bế tư thế đứng), rồi đến kiểm soát lưng và thân mình (bé sẽ lật), rồi đến mông, đùi, chân, … (bé sẽ đạp trườn, co chân lên để gặm ngón chân, ngồi, chống chân đứng lên, …). Đồng thời những cử động tinh vi cũng sẽ được hoàn thiện hơn: bé sẽ cầm nắm được,với tay ra chụp vật trước mặt 1 cách chính xác, đưa ngón tay vào miệng mút 1cách thiện nghệ, rồi khoảng 1 tuổi là có thể dùng ngón tay bốc nhặt những vật rất nhỏ (hạt đất, con kiến, v.v…). Tuy nhiên, giống như những trái cây trên cành chín không đều nhau, có bé sẽ làm được việc này sớm hơn bé khác, nhưng việc khác lại làm trễ hơn bé khác. Có bé sẽ biết lật sớm, nhưng cũng có bé sẽ bỏ qua luôn giai đoạn lật và chuyển sang ngồi hay đứng lên đi luôn. Nếu bé đứng lên đi được thì không việc gì phải bắt bé nằm xuống lật cho “đủ bộ như con người ta”. Và những bé biết ngồi hay đứng lên trễ hơn bé khác cũng không có nghĩa là bé đó bị thiếu Canxi. Điều quan trọng là BS sẽ phải hỏi kỹ từng giai đoạn phát triển và đánh giá sự phát triển não của bé 1 cách toàn diện chứ không hẳn dựa vào 1 triệu chứng đơn lẻ nào để phán quyết được.
2️⃣Sai lầm số 2: Rụng tóc hình vành khăn là do thiếu Canxi hay còi xương.
Không biết từ đâu có cái lý thuyết này. Có lẽ do sự truyền miệng của người này đến người khác, rồi từ người khác đến người kia, rồi từ người kia đến người kìa, rồi …. , mà không ai tò mò thắc mắc đặt câu hỏi rồi tìm câu trả lời (hay suy luận).
Lúc mới sinh, tóc của bé đang ở giai đoạn tăng sinh (mọc tóc). Sau một thời gian ngắn, 1 phần do sự thay đổi các nội tiết tố mà bé nhận từ mẹ trong bào thai, tóc của bé chuyển sang giai đoạn rụng tóc (các bà mẹ sau khi sinh em bé cũng có thể bị rụng tóc vì những lý do tương tự). Theo lý luận bình thường thì chỗ nào trên đầu cọ xát nhiều thì chỗ đó sẽ rụng tóc nhiều thôi. Vậy ở bé từ 0-6 tháng, chỗ nào trên đầu sẽ được cọ xát nhiều nhất? Và khi nằm bé có để yên cái đầu không, hay là luôn ngọ ngoạy quay qua quay lại? Từ đó có thể suy luận được chỗ nào trên đầu sẽ rụng tóc nhiều nhất và hình dạng chỗ rụng tóc là như thế nào. Ở VN có nhiều cụm từ rất ngộ nghĩnh và … hay hay: rụng tóc hình vành khăn hay đổ mồ hôi trộm hay… nhiều nữa. Tình trạng rụng tóc này ở sơ sinh sẽ thấy rõ nhất lúc khoảng 3-6 tháng tuổi. Từ 6 tháng đến 1 tuổi, đa số các bé sẽ dần dần ngồi nhiều hơn, lật úp và trườn bò nhiều hơn, vì vậy đến khoảng 6-12 tháng tuổi thì đa số các bé sẽ bớt thấy rụng tóc “hình vành khăn” (cũng có khi trễ hơn).
3️⃣Truyền thuyết 3 về Canxi: Đổ mồ hôi trộm và ngủ không ngon là do thiếu Canxi.
Không hiểu tại sao có chữ ”trộm” theo sau từ mồ hôi, có lẽ do nó xảy ra trong đêm chăng? hay là đổ mồ hôi do…đi ăn trộm?
Nguyên nhân thường nhất của đổ mồ hôi là do nóng (đặc biệt là ở VN và đặc biệt hơn nữa là ở Sài Gòn). Và nóng ở đây là do cảm nhận của cá nhân đó (tức là của bé, chứ không phải của ba mẹ nó). Thường thì bé có khuynh hướng dễ đổ mồ hôi hơn người lớn, vì thân nhiệt của chúng có khuynh hướng cao hơn người lớn (khoa học chứng minh thường cao hơn 1 độ C), do chúng hoạt động nhiều hơn, hệ thần kinh giao cảm của chúng mạnh hơn của người lớn (nên nhịp tim và nhịp thở của chúng nhanh hơn người lớn). Với 1 nhiệt độ phòng nhất định nào đó, người lớn thấy là lạnh, thì với các bé có thể thấy là nóng.
Vì vậy, người lớn thấy cài máy lạnh ở nhiệt độ 25 độ là có thể thấy lạnh, nhưng đứa bé thì lại thấy rất nóng. Mặt khác, đứa bé được cho bú sữa nóng thì đương nhiên nó sẽ nóng lên, và dễ đổ mồ hôi hơn. Đứa bé cũng không xoay trở đầu thường xuyên được như người lớn, nên đầu của nó dễ bị bí hơn và dễ bị nóng hơn, và vì trên đầu có nhiều tuyến mồ hôi nên chúng sẽ đổ mồ hôi nhiều trên đầu. Hoặc nếu nó nằm nhiều thì cũng có thể thấy nó đổ mồ hôi ở lưng. Đó là chưa kể ba mẹ của bé để nhiệt độ máy lạnh khoảng 26-30 độ C, rồi còn “ủ ấm” bé nữa thì chắc chắn bé sẽ đổ mồ hôi đầm đìa. Và khi đổ mồ hôi do nóng vậy thì có ai ngủ ngon không nhỉ? Tôi e rằng không rồi.
Vậy thì cách làm cho bé bớt đổ mồ hôi và ngủ ngon là để máy lạnh sao cho nhiệt độ phòng khoảng 20-21 độ C (nhiệt độ được các bác sỹ và tổ chức ý tế trên thế giới khuyến cáo phù hợp cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ), bé phải được hưởng nhiệt độ phù hợp và không đắp mền hay ủ ấm gì hết. Bé sẽ hết triệu chứng “thiếu Canxi” đó. Vì vậy, các bé bị đổ mồ hôi và không ngủ ngon ban đêm không bị thiếu Canxi gì cả mà do thiếu cái máy lạnh đủ lạnh đối với bé.
♐ Nhiều người lo ngại về chuyện bé đổ mồ hôi rồi sẽ thấm ngược vào làm bé bị viêm phổi. Xin khẳng định lại là chuyện thấm ngược mồ hôi lại vào người là…vớ vẩn.
Nếu như da còn nguyên vẹn thì nó chỉ cho phép nước đi từ trong cơ thể ra ngoài qua tuyến mồ hôi thôi, và da là hàng rào bảo vệ ngăn cách không cho những gì bên ngoài xâm nhập vào cơ thể cả, cho dù là những thứ nhỏ như vi trùng. Chỉ khi có những tổn thương trên da (do trầy xước, bỏng, …)thì những vật bên ngoài mới xâm nhập qua chỗ tổn thương da đó để vào cơ thể thôi. Và nguyên nhân của viêm phổi (hay cảm lạnh) hoàn toàn không phải do không khí lạnh, thay đổi nhiệt độ, gió máy, hay uống nước đá lạnh, mà là do sự xâm nhậpcủa siêu vi hay vi trùng (mầm bệnh) vào đường hô hấp thông qua 3 cửa ngõ: miệng, mũi hay mắt. Vì vậy muốn ngừa những bệnh đường hô hấp đó thì cách tốt nhất (và đơn giản nhất) là bảo vệ đường hô hấp cho con khi ra ngoài, che mũi miệng khi người lớn ho hay hắt hơi và người lớn phải rửa tay sạch sẽ bằng xà phòng hay nước sát khuẩn nhanh trước khi tiếp xúc với các bé.
4️⃣Sai lầm số 4: Chậm mọc răng.
Rất nhiều ngộ nhận về chuyện mọc răng, mà ngộ nhận nhiều nhất có lẽ là thời gian mọc răng. Khi mới sinh ra đời, bộ răng sữa của bé đã có sẵn ở đó rồi, còn chuyện chừng nào từng cái răng trong bộ răng đó mọc lên là… chuyện của nó. Khó ai biết được lúc nào những răng đó sẽ nhú ra. Tuy nhiên, dựa trên quan sát lịch mọc răng rất nhiều bé, người ta thống kê được rằng: khoảng 99% các bé sẽ mọc cái răng đầu tiên (thường là răng cửa dưới) trong khoảng từ 6-12 tháng tuổi, một số rất ít trường hợp (khoảng 1%) mọc răng đầu tiên khoảng 3-4 tháng tuổi hay sau 12 tháng tuổi (tôi đã gặp 1 bé mọc răng đầu tiên vào khoảng 16 tháng tuổi và bé này bây giờ răng đầy hàm rồi). Còn chuyện bé bị mất răng bẩm sinh thì lại còn cực kỳ hiếm hơn nữa. Và bởi vì không có bé nào giống bé nào hết (ngay cả 2 bé sinh đôi cùng trứng) nên có bé sẽ mọc răng trước mà cũng có bé mọc răng sau. Vì vậy, nếu con bạn đến 1 tuổi mà vẫn chưa có cái răng nào hết thì bạn cũng không có gì đáng phải lo lắng đâu, và đừng quy cho chuyện mọc răng trễ đó là do thiếu Canxi.
♐ Cũng có một vài sai lầm về mọc răng như sốt mọc răng hay tước mọc răng. Mọc răng không gây sốt (mặc dù trong lúc mọc răng thì thân nhiệt của bé có thể tăng lên khoảng 0.1 độ C so với những ngày không mọc răng, nhưng đó không phải là sốt). Nếu bé sốt (thân nhiệt từ 38 độ C trở lên) thì nên đi tìm nguyên nhân khác, hơn là quy cho chuyện mọc răng.
Tất cả những điều này đều có trong NHA KHOA TRẺ EM, do bộ môn Răng trẻ em, Khoa RHM, ĐH Y được xuất bản năm 2001. Kiến thức trong sách không cách xa thế giới, chỉ có người học là không học hay không nhớ mà thôi.
5️⃣Sai lầm số 5: Làm sao để biết bé thiếu Canxi: Đa số mấy bé đều được nạp vào người rất nhiều (uống rất nhiều sữa, ăn yaourt hay fromage,…), và mấy bé đó không bị những bệnh lý có khả năng làm giảm hấp thu vitamin D qua đường uống (như bị bệnh lý tắc mật, viêm hay suy gan); vậy thì chả có lý do gì để mà thiếu Canxi. Một vài triệu chứng gợi ý của bé thiếu Canxi: kích thích thần kinh, nếu lớn hơn thì có thể có cảm giác tê môi hay chi, hay nặng hơn là co giật). Tuy nhiên, những triệu chứng ấy chỉ “gợi ý” thôi, những triệu chứng đó phải nằm trong 1 quá trình bệnh sử phù hợp thì mới có giá trị để đặt giả thuyết thiếu Canxi. Đa số các bé hiện nay có bị thiếu sữa uống không, có bị đói không; hay là chúng bị “nhồi” quá nhiều sữa và các sản phẩm khác của sữa đến nỗi béo phì, táo bón, thiếu sắt? Suy luận như vậy để thấy đa số những chẩn đoán thiếu Canxi ở VN là không đủ cơ sở và chứng cớ, hay nói cách khác là không đủ những lý luận cần thiết hợp lý để suy luận ra tình trạng thiếu Canxi. Vì vậy nên mới có trường hợp cho đi thử máu và thấy Canxi hoàn toàn bình thường. Và hổng lẽ hầu như tất cả em bé VN đều bị thiếu Canxi hay sao? Hổng lẽ tất cả em bé VN đều khác những bé nước khác (cho dù là uống cùng lượng sữa như nhau)? Vài câu hỏi nêu ra để bạn suy nghĩ và suy luận”. Lưu ý muốn biết thiếu Canxi đều phải thử máu nhé.
6️⃣Sai lầm số 6: Tắm nắng và kiểu phơi nắng lật úp rồi lại ngửa con ra như phơi cá ngoài chợ mà rất nhiều bà mẹ VN đã và đang làm để da bé tự tổng hợp vitamin D.
Ở VN, rất nhiều phụ huynh tích cực mang đứa bé sơ sinh ra”tắm nắng” mỗi sáng sớm. Hôm nào trời âm u không có nắng hay trời mưa hay lạnh là ông bố bà mẹ lại lo lắng vì con mình không được tắm nắng. Người ta được khuyến cáo (ở VN thôi) rằng tắm nắng để bớt vàng da hay tắm nắng để da tổng hợp Vitamin D. Tuy nhiên, đây là khuyến cáo không được … khuyến cáo trên thế giới nếu không nói là ngược lại.
Nếu khuyến cáo tắm nắng để bớt vàng da ở sơ sinh thì không có sách vở y khoa nào nói vậy hết. Người ta chỉ dùng ánh sáng có bước sóng ở tần số nhất định để biến chất gây vàng da từ dạng không tan trong nước sang dạng tan trong nước để nó được thải ra ngoài cơ thể. Phương pháp đó gọi là chiếu đèn. Ánh sáng mặt trời có lẽ có 1 phần bước sóng đó, tuy nhiên nó lại chứa nhiều bước sóng có hại khác cho cơ thể.
Nếu khuyến cáo tắm nắng để tổng hợp vitamin D dưới da thì…chắc không ai trả lời được tắm bao nhiêu nắng (cường độ ánh sáng nắng) hay bao nhiêu lâu thì sẽ tổng hợp được bao nhiêu Vitamin D. Vì thế, trong sách vở y khoa chính thống của Mỹ không bao giờ khuyến cáo tắm nắng cho trẻ với mục đích tổng hợp vitamin D.
♐ Viện Hàn lâm nhi khoa Mỹ chỉ khuyến cáo như sau: Bé cần 400-1000 đơn vị vitamin D mỗi ngày. Nếu bé bú sữa công thức thì trong đó đã được bổ sung vitamin D rồi, còn nếu bé bú sữa mẹ hoàn toàn hay bú mẹ đa phần thì bé cần được bổ sung vitamin D uống mỗi ngày 400-1000 UI (trong suốt thời gian bú mẹ). Trong cả hai trường hợp thì chẳng có trường hợp nào cần tắm nắng cả.
Nếu cho bé tắm nắng, bé sẽ có thể bị cháy da, nổi sảy nóng ngứa ngáy khó chịu, nổi sần chàm da nếu bé có cơ địa da nhạy cảm và…có nguy cơ bị ung thư da.
7️⃣Sai lầm số 7: Dùng kháng sinh tràn lan và bừa bãi cho con
Nhiều người biết là kháng sinh không có tác dụng đối với siêu vi mà chỉ có tác dụng đối với vi trùng thôi.Hầu hết trường hợp ho cảm(viêm họng, nhiễm khuẩn hô hấp trên, viêm thanh quản,viêm phế quản, viêm tiểu phế quản), ói, tiêu chảy, hay sốt ở trẻ em là do siêu vi gây ra. Vậy mà rất nhiều bé phải uống hoặc chích kháng sinh chỉ vì những bệnh do siêu vi trên. Kháng sinh sử dụng bừa bãi như thế sẽ gây ra nhiều điều hại: các tác dụng phụ của kháng sinh (tiêu chảy, ói, dị ứng, sốc phản vệ thậm chí tử vong) hay đề kháng (nhờn) kháng sinh (sau này khi cần sử dụng kháng sinh để tiêu diệt vi trùng gây bệnh thì nó không còn tác dụng nữa, bởi vì vi trùng đã tìm được cách chống lại kháng sinh đó, và vì vậy người bệnh sẽ dễ bị nguy cơ bệnh nặng hơn và có thể tử vong. Kháng sinh, ngoài tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh,còn tiêu diệt cả những vi khuẩn có lợi cho cơ thể. Những vi khuẩn có lợi này giúp tạo một môi trường cân bằng sinh thái ngay trong cơ thể để ngăn cản sự phát triển của những vi khuẩn có hại. Vì vậy, nếu sử dụng kháng sinh nhiều và không chính đáng thì cơ thể sẽ dễ bị các bệnh nhiễm khuẩn hơn. Một ví dụ dễ thấy ở VN là các bé uống kháng sinh nhiều thì sẽ rất dễ mắc bệnh nhiễm khuẩn, và vì vậy cứ phải ”tiêu thụ” hết loại kháng sinh này đến kháng sinh khác, trong khi những bệnh nhiễm khuẩn đó vẫn chỉ là những bệnh gây ra do siêu vi, và thuốc điều trị tốt nhất là thời gian, tức là phải chờ đủ thời gian cho cơ thể hồi phục lại.
♐ Đặc biệt nếu bé không sử dụng kháng sinh cho những lần bị những bệnh gây ra do nhiễm siêu vi như vậy nữa thì dần dần cơ thể bé sẽ được huấn luyện về miễn dịch và dần dần sức đề kháng của bé sẽ mạnh hơn và bé sẽ ít bị những bệnh nhiễm khuẩn hơn, hoặc bé sẽ bị những bệnh đó nhưng sẽ lướt qua nhanh hơn. Tuy nhiên,để phụ huynh có thể chấp nhận và chịu khó chờ đợi bé chống lại bệnh, cần phải có sự kiên nhẫn giải thích hay thuyết phục của BS (cần có thời gian nữa, cái mà các BS rất thiếu!), cần có sự thông hiểuvà hợp tác từ phía gia đình của bé (mâu thuẫn trong gia đình là một trong những rào cản chính đối với những phụ huynh muốn tránh lạm dụng thuốc cho con mình). Đôi khi, sự hợp tác và hiểu biết của phụ huynh đó còn quan trọng hơn nỗ lực(hay thời gian) của BS giải thích nữa.
Bài viết sưu tầm từ Blog thanhvnu và một vài chia sẻ của bác sĩ Trí Đoàn - Cựu phó khoa cấp cứu bệnh viện Nhi Đồng 2 TPHCM- Giám đốc BV Quốc tế Victoria Healthcare và Tác giả sách #Để_con_được_ốm
